
سبزیجات میوهای
گوجهفرنگی، فلفل، بادمجان، خیار، طالبی .کدو حلوایی و کدو مسمایی از جمله سبزیجات میوهای هستند که با طعمهای آبدار، معطر، تند یا کمی شیرین، ذائقه ما را لذتبخش میکنند.
شیرینی ملایم طالبی که گاهی بهعنوان میوه نیز دستهبندی میشود، از ویژگیهای بارز آن است. در معنای گستردهتر، ذرت شیرین نیز با دانههای خوشطعم خود جزو این گروه قرار میگیرد. همچنین، کنگر فرنگی که بخشهایی از غنچه آن بهعنوان خوراک لذیذ مصرف میشود، نمونه دیگری از این دسته است. البته، حبوباتی مانند لوبیا و نخودفرنگی به دلیل داشتن غلاف، معمولاً در گروه جداگانهای طبقهبندی میشوند.
از سیب عشق تا میوههای آتشین
محبوبترین سبزی میوهای بیتردید گوجهفرنگی است که خاستگاه آن به آمریکای مرکزی و جنوبی برمیگردد. این گیاه قرنها پیش توسط آزتکها و اینکاها کشت میشد و نام آن از واژههای بومی «تومات» یا «شیتومات» بهمعنای «پرآب و متورم» گرفته شده است. ابتدا گوجهفرنگی در اروپا بهعنوان گیاه زینتی و با نام «سیب عشق» یا «سیب طلایی» شناخته میشد. در قرن نوزدهم، طعم و کیفیت غذایی آن شناخته شد و پرورش آن بهسرعت گسترش یافت. امروزه بیش از ۳۰۰۰ رقم گوجهفرنگی وجود دارد.
فلفل نیز بومی آمریکای مرکزی و جنوبی است و تنوع شگفتانگیزی در رنگ، شکل و میزان تندی دارد. از تندترین انواع آن میتوان به چیلیهای مکزیک و پرو اشاره کرد که هزاران سال پیش بهعنوان ادویه و حتی گیاه مقدس استفاده میشدند.
شرایط رشد و کاشت
اکثر سبزیجات میوهای بومی مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری هستند و به گرما، آبیاری منظم و خاک غنی نیاز دارند. گیاهانی مانند فلفل، بادمجان، برخی خیارها و طالبیها در گلخانه عملکرد بهتری دارند و در فضای باز معمولاً از اواخر تابستان به نتیجه میرسند. در مناطق سردتر میتوان با استفاده از تونل پلاستیکی یا پوششهای محافظ، گرمای لازم را برای رشد فراهم کرد.
در کشت گلخانهای، گاهی نیاز به گردهافشانی دستی است، بهخصوص برای طالبی و کدو که گرده باید بهطور مستقیم روی کلاله قرار گیرد. در این شرایط، استفاده از قلممو برای انتقال گرده میتواند مفید باشد.

گوجهفرنگی
(Lycopersicon esculentum)
گوجهفرنگی نه تنها خوشطعم است بلکه بسیار سالم نیز میباشد. میوههای آن سرشار از ویتامینها (C، A، B1، B2، E و نیاسین)، مواد معدنی و سایر ترکیبات مفید برای سلامتی هستند. رنگ قرمز آن به دلیل وجود بتاکاروتن و لیکوپن است. لیکوپن به کاهش خطر بیماریهای قلبی–عروقی کمک میکند. جالب است که لیکوپن هنگام پختوپز آزاد میشود، بنابراین بیشترین مقدار آن را میتوان در رب گوجهفرنگی، کچاپ و سسها یافت. با این حال، گوجهفرنگیها حاوی مادهای به نام سولانین نیز هستند که در بخشهای سبز گیاه – بهخصوص در میوههای نارس – وجود دارد و نباید مصرف شود.
تنوع بیپایان گونههای گوجهفرنگی، آن را به گزینهای هیجانانگیز برای باغبانان و علاقهمندان به آشپزی تبدیل کرده است.
کاشت و پرورش:
گوجهفرنگی نسبت به برخی از خویشاوندانش نیاز کمتری به گرما دارد، اما در مکانهای محافظتشده (زیر شاسی یا گلخانه) بهتر رشد میکند. میتوان آن را در گلدانهای بزرگ یا جعبههای بالکن نیز کاشت. برای رشد قوی، در ابتدا باید خاک غنی از کمپوست استفاده کرد و سپس هر دو تا سه هفته یکبار از کود مخصوص گوجهفرنگی بهره برد.
اگر خودتان قصد کاشت بذر دارید، بهترین زمان اوایل تا اواسط اسفندماه است. دما برای جوانهزنی باید بین ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتیگراد باشد. نشاکاری در زمین آزاد زمانی ممکن است که دمای خاک حداقل به ۱۵ درجه برسد. در گلخانه میتوان از اواسط آوریل نشاها را کاشت.
نگهداری:
خاک باید همیشه مرطوب بماند تا میوهها ترک نخورند. آبیاری باید در پای گیاه و بدون خیس کردن برگها انجام شود. حذف شاخههای جانبی و هرس مناسب باعث بهبود باردهی میشود.
محافظت گیاه:
بزرگترین تهدید گوجهفرنگی بیماری قارچی لکه برگی و پوسیدگی قهوهای است که در آبوهوای مرطوب شیوع مییابد. تهویه مناسب و جلوگیری از خیس شدن برگها، راهکار اصلی پیشگیری است.
برداشت:
اولین میوهها از خردادماه آماده برداشت میشوند و بسته به شرایط آبوهوایی تا امهرماه میتوان گوجه تازه داشت.
انواع گوجهفرنگی – راهنمای کامل
گوجهفرنگیها دارای تنوع بسیار زیادی هستند و به گروههای مختلفی تقسیم میشوند.
۱. گوجهفرنگی بوتهای بلند:
ارتفاع ۱۲۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر، شاخههای کم و میوههای بزرگ.
نمونهها: Marmande . Caraçao de Boi . (CORAÇÃO DE Boi) . Marglobe Tomato
۲. گوجهفرنگی گوشتی :
مشابه نوع بوتهای بلند، با میوههای بسیار بزرگ و شیاردار.
نمونهها: Tomato RAF . Tomato Salmon F1 . Ananas Tomato . Muchamiel Tomato .Muchamiel Tomato Bicolor
۳. گوجهفرنگی کوکتل، گیلاسی یا چری:
رشد مانند بوتهای بلند، میوههای کوچک و شیرین به صورت خوشهای.
نمونهها: Yellow Cherry Tomato .Black Cherry Tomato .Red Cherry Tomato
۴. گوجهفرنگی خوشهای یا دستهای :
اغلب کمی بزرگتر، با رسیدگی یکنواخت و مناسب برداشت دستهای.
نمونهها: Roma VF . Marzano Tomato
۵. گوجهفرنگی بوتهای :
ارتفاع ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر، رشد پرشاخه و میوههای متوسط.
نمونهها: ACE 55 VF . Tomato Green Zebra . (Tomato Saint Pierre) .
۶. گوجهفرنگی آویز :
مشابه نوع بوتهای، اما با شاخههای بلند و آویزان، مناسب کاشت در گلدانهای آویز و میوههای کوچک.
نمونهها: Red Cherry Tomato Biological . Red Cherry Tomato
۷. گوجهفرنگی بالا رونده یا درختی :
بسیار بلند و مقاوم به بیماری لکه برگی، مناسب برای گلخانه ها .
نمونهها: Willy Tomato F1 . (Hibrido F1 Touring)
۸. گوجهفرنگی جانبری و وحشی (Johannisbeer- und Wildtomaten):
رشد بسیار قوی، گاهی بیش از ۲ متر، میوههای بسیار کوچک، شیرین و مقاوم به بیماریها.
نمونهها: Bianca Cherry (زرد)، Golden Currant (زرد)، Humboldtii (صورتی کمرنگ)، Red Spoon، Rote Murmel.
۹٫گوجه فرنگی دلمه ای :
نمونه ها : (Tomato Yellow Stuffer)


فلفل
نام علمی: Capsicum annuum
خانواده: بادمجانیان (Solanaceae)
گونههای تند: فلفل چیلی، فلفل قلمی، فلفل اسپانیایی
فلفل یکی از سبزیجات با بیشترین تنوع در گونهها و رنگهاست. به طور کلی، دو دسته اصلی وجود دارد:
-
فلفل شیرین – میوههای درشت و بلوکی شکل، با طعمی ملایم، مانند فلفلهای رایج در سالاد و پختوپز.
-
فلفل ادویهای یا تند – شامل انواعی مانند فلفل چیلی و پپرونی که میوههای کشیده و مخروطی دارند و میزان تندی آنها متفاوت است.
در ترکیه و جنوب اروپا، انواع فلفل مخروطی با طعم شیرین نیز به وفور کشت میشوند. فلفلهای تند مانند چیلی، جالاپنو و سرانو حاوی ماده فعال کاپسایسین هستند که طعم تند و اثر گرمایی ایجاد میکند. کاپسایسین علاوه بر ایجاد حس سوزش، خواص دارویی نیز دارد و در کاهش فشار خون، پمادهای تسکین درد و کرمهای ترمیمکننده پوست به کار میرود.
خواص تغذیهای
-
سرشار از ویتامین C (یکی از بالاترین مقادیر بین سبزیجات)
-
حاوی کاروتینوئیدها، پتاسیم، منیزیم و کلسیم
-
انواع قرمز، زرد و نارنجی منبع عالی آنتیاکسیدانها هستند.
کاشت و پرورش
-
بذر فلفل بین (بهمن تا فروردین) در دمای ۲۰ تا ۲۶ درجه سانتیگراد کاشته میشود.
-
بعد از جوانهزنی، نشاها در دمای ۱۸ تا ۲۰ درجه رشد میکنند و از (اواخر فروردین) به گلخانه یا فضای باز منتقل میشوند.
-
فاصله کاشت بسته به رقم: ۴۰×۴۰ سانتیمتر تا ۶۰×۶۰ سانتیمتر.
-
مناسب برای کاشت در گلدانهای بزرگ بالکن و تراس.
نکات مراقبتی
-
بهتر است گل اول (گل پادشاهی) حذف شود تا گیاه انرژی بیشتری صرف رشد و میوهدهی کند.
-
خاک باید مرطوب ولی بدون غرقآبی باشد.
-
مالچپاشی و وجین به حفظ رطوبت کمک میکند.
-
بوتههای با میوههای سنگین نیاز به قیم دارند.
نمونه ارقام
-
فلفل های شیرین و دلمهای :
-
Mavras (بنفش تیره، مقاوم به بیماریها)
- Lamuyo F1
- فلفل دلمه ای زرد
- فلفل دلمه ای قرمز
- فلفل دلمه ای روسو
- فلفل پاپریکا پدرال
- فلفل پاپریکا پیکیولو
- پاپریکا ایتالیایی
- Morron Conserva
- فلفل پلازا
- فلفل کریستال
- فلفل سلیمان
- فلفل کبابی
-
انواع تند:
- برای مشاهده انواع بذر فلفل های تند کمیاب و بسیار ارزشمند روکالبا وارد لینک زیر شوید:
-
فلفل های تند (Hot Peppers)

خیار
نام علمی: Cucumis sativus
خانواده: کدوییان (Cucurbitaceae)
خیار گیاهی گرمادوست است و رطوبت هوا را نیز دوست دارد. بسیاری از گیاهشناسان معتقدند که خاستگاه اصلی آن به درههای گرمسیری هیمالیا بازمیگردد. برخی ارقام تنها در گلخانه عملکرد بهتری دارند، اما انواع مقاومتر را میتوان در فضای باز نیز کاشت.
خیارهای رونده که تا بیش از ۲ متر رشد میکنند را میتوان روی زمین خواباند یا روی تکیهگاههایی مثل داربست، سیم یا طناب هدایت کرد. میوههای خیار به دلیل داشتن آب فراوان، بسیار خنککننده و کمکالری هستند، اما مواد معدنی ارزشمندی نیز دارند. از دوران باستان، حلقههای خیار بهعنوان یک ماسک طبیعی برای شادابی و طراوت پوست نیز استفاده میشده است.
انواع خیار بر اساس مصرف
-
خیار سالادی یا خیار بوتهای
-
طول: ۲۰ الی ۳۰ سانتیمتر
-
مناسب برای کاشت در گلخانه
-
-
خیار فضای باز (خیار زمینکاشت)
-
طول: ۱۲ سانتیمتر
-
اغلب به صورت مینیخیار یا خیار مخصوص ترشی و اسنک عرضه میشوند
-
-
خیار شور یا خیار مخصوص ترشی
-
میوههای ضخیم، طول حدود ۱۲ سانتیمتر
-
مناسب برای کاشت در فضای باز
-
-
خیار خوشهای یا خیار انگوری
-
طول: ۶ تا ۱۸ سانتیمتر
-
برداشت به صورت دستهای از میوههای کوچک و بلند
-
بسیاری از ارقام مدرن پارتنوکارپ هستند، یعنی بدون گردهافشانی نیز میوه میدهند و دانهای ندارند.
کاشت و نگهداری
-
خاک باید غنی از مواد آلی و هوموس باشد. پیش از کاشت، خاک را با کمپوست، کود شاخوسم یا کود دامی پوسیده تقویت کنید.
-
بعد از استقرار نشاها، هر دو هفته یکبار با کود مایع ملایم یا عصاره گیاهان (مانند گزنه یا دماسبی) تغذیه کنید.
-
دمای ایدهآل برای رشد: بالای ۱۶ درجه سانتیگراد. در دمای زیر ۱۲ درجه رشد متوقف میشود و میوهها آسیب میبینند.
-
برای کاشت در گلخانه، از اواسط فروردین (اواخر آوریل) اقدام کنید.
-
در فضای باز، کاشت نشاها از اواسط اردیبهشت تا خرداد انجام میشود.

ادامه معرفی و کاشت خیار (Cucumis sativus)
برای کاشت، فاصلهی ۱۲۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر بین ردیفها و حدود ۴۰ سانتیمتر بین بوتهها توصیه میشود. در صورت استفاده از مالچ یا پوشش پلاستیکی، میوهها تمیز میمانند و از پوسیدگی جلوگیری میشود.
در روش کشت عمودی، میتوان گیاهان را تا ارتفاع ۲ متر بر روی داربست محکم، ستونهای چوبی یا توریهای فلزی هدایت کرد. فاصلهی بین ستونها بهتر است حدود ۱۰۰ × ۳۰ سانتیمتر باشد. این روش باعث رشد بهتر گیاه، افزایش تهویه و آسانتر شدن برداشت میشود.
روش هرس و هدایت بوته
-
در کشت گلخانهای، خیارهای بوتهای باید مرتب هرس شوند.
-
تا ارتفاع ۶۰ سانتیمتر، همهی میوهها و شاخههای جانبی حذف شوند تا گیاه انرژی خود را صرف رشد کند.
-
بالاتر از این ارتفاع، برگها و شاخههای جانبی نگه داشته میشوند، اما پس از تشکیل ۱ یا ۲ میوه، سرشاخه قطع میگردد.
-
زمانی که ساقهی اصلی به ارتفاع ۲ متر برسد، انتهای آن را قطع کنید و اجازه دهید دو شاخهی جانبی بالایی به رشد خود ادامه دهند.
انواع خیار (مثال ارقام پرکشت)
-
خیار بوتهای گلخانهای: Híbrido F-1 Borus . Sagro F1 . Odys F1
-
خیار فضای باز: Marketmore .Cucamber White Wonder
-
خیار مخصوص ترشی: Paris . SMR 58
اکثر این ارقام بدون تلخی، پارتنوکارپ (بدون نیاز به گردهافشانی) و مقاوم در برابر بیماریهایی مانند سفیدک و کپک هستند.
حفاظت و مراقبت از گیاه
-
خیار نباید بیش از سه سال پیاپی در یک زمین کشت شود، زیرا بیماریهای خاکزاد میتوانند رشد گیاه را مختل کنند.
-
بهتر است از ارقام مقاوم به بیماریهایی مانند سفیدک حقیقی، سفیدک دروغین، ویروس موزاییک و پوسیدگی ریشه استفاده شود.
-
گلخانه باید مرتباً تهویه شود تا از تجمع رطوبت جلوگیری گردد.
-
برگهای زرد با رگبرگ سبز نشاندهندهی کمبود منیزیم است و باید سریعاً تغذیه شود.

طالبی یا گرمک (Cucumis melo)
طالبیها از خانوادهی کدوئیان هستند و از نظر رشد شبیه خیار عمل میکنند. این گیاه یکساله، رونده و پیچکدار است و شاخههایش میتوانند تا ۲ متر طول بکشند. مانند خیار، برگهای بزرگ و قلبیشکل دارند و گلهای زرد و زیبایی تولید میکنند که پس از گردهافشانی، میوههای گرد یا بیضیشکل به قطر ۷ تا ۱۵ سانتیمتر تشکیل میشود. این میوهها بسته به نوع، شیرین، آبدار و بسیار خوشعطر هستند. گوشت آنها سرشار از مواد معدنی، ویتامین C و پروویتامین A است.
انواع ارقام مهم طالبی :
-
طالبی کانتالوپ (Cantaloup-Melonen): با پوست ضخیم، نارنجی یا سفیدرنگ، دارای شیارهای برجسته و گوشت معطر و شیرین.
-
طالبی شارنتِه (Charentais-Melonen): کوچکتر، پوست صاف یا کمشیار، معمولاً برای مصرف تازه.
-
طالبی توری (Netzmelonen): دارای پوست با بافت توری و رنگ متمایل به قهوهای یا سبز روشن، گوشت شیرین و آبدار. نمونه معروف آن طالبی گالیا است.
-
طالبی عسلی (Honigmelonen): پوست صاف و براق با گوشت سفید یا سبز روشن، شامل گونههایی مانند طالبی قناری و طالبی عسلی کلاسیک.
هندوانه – خویشاوند نزدیک طالبی
هندوانه در مناطق گرم، بهترین رشد را دارد و معمولاً در گلخانه یا زیر پلاستیک کشت میشود. این گیاه خزنده و رونده، میوههایی کروی یا بیضی با نوارهای سبز تیره و روشن تولید میکند که گوشت آن قرمز، صورتی یا زرد بوده و بسیار آبدار است. برداشت معمولاً از اواخر مرداد انجام میشود.
سفارش انواع ارقام هندوانه :
Suger Baby
Crimson Sweet
Charleston Gray

کدو سبز (Zucchini) – Cucurbita pepo
کدو سبز در واقع یک نوع کدو خورشتی است که بهصورت برداشت زودهنگام مصرف میشود. نام ایتالیایی آن «زوكینی» به معنای «کدوی کوچک» است. این سبزی پرمحبوب به دلیل رشد سریع و میوهدهی مداوم، جایگاه ویژهای در باغ دارد.
ویژگیها
-
شکل میوه: معمولاً کشیده، استوانهای یا کمی خمیده، با پوست سبز روشن، سبز تیره یا راهراه.
-
اندازه گیاه: گیاهان بزرگبرگ میتوانند بیش از یک متر قطر بگیرند و بهطور پیوسته میوه تولید کنند.
-
باردهی: تنها دو بوته برای تأمین نیاز یک خانواده کافی است.
-
گلهای خوراکی: گلهای زرد-نارنجی زیبا و خوراکی آن میتوانند در آشپزی استفاده شوند.
نکات کشت و پرورش
-
کدو سبز در زمینهای حاصلخیز و آفتابگیر بهترین رشد را دارد.
-
در خاک مرطوب و خنک باردهی کاهش مییابد.
-
برداشت منظم باعث رشد بیشتر و تولید میوههای جدید میشود.
-
میوهها در اندازه ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر بهترین طعم را دارند.
ارزش غذایی
کدو سبز کمکالری و سرشار از مواد معدنی است. میوههای تازه و جوان، طعم ملایم و بافت ترد دارند و برای انواع غذاها از سرخکردنی و گریل گرفته تا سالاد مناسب هستند.
سفارش بذر انواع کدو مسمایی :
کدو مسمایی F1 سبز تیره ماندگاری بسیار بالا
کدو مسمایی بیولوژیک سبز تیره
کدو مسمایی بیولوژیک سبز روشن
کدو مسمایی دلمه نیتزا

کدو حلوایی – Cucurbita spp.
کدوهای خوراکی در اصل بومی مناطق آمریکای مرکزی و جنوبی و جنوب ایالات متحده هستند و هزاران سال پیش توسط سرخپوستان کشت میشدند. این گیاهان از قدیمیترین محصولات کشاورزی جهان به شمار میآیند. کریستف کلمب در سال ۱۴۹۲ میلادی نخستین کدوها را از کوبا به اروپا آورد و به این ترتیب کشت آنها در اروپا و آسیا نیز گسترش یافت.
امروزه بیشتر ارقام جدید همچنان منشأ آمریکایی دارند و اصطلاحات و دستهبندیهای متنوعی برای انواع کدو به کار میرود. به طور کلی کدوها به دو دسته تقسیم میشوند:
-
کدوهای تابستانه: در تابستان برداشت میشوند، پوست نازک و میوه تازه دارند.
-
کدوهای زمستانه: در پاییز و پس از رسیدگی کامل برداشت شده و ماندگاری بالایی دارند.
ویژگیهای گیاهشناسی
-
انواع کدو ممکن است به صورت بوتهای یا رونده رشد کنند.
-
بسیاری از ارقام تا حدود ۱۰۰ سانتیمتر ارتفاع میگیرند، اما برخی ارقام رونده نیز وجود دارد.
-
میوهها معمولاً گوشتی زرد یا مایل به سفید دارند.
⚠️ نکته: کدوهای زینتی برای مصرف خوراکی مناسب نیستند زیرا حاوی ترکیبات سمی هستند که میتوانند باعث مسمومیت، تهوع یا اسهال شوند.
برای سفارش انواع بذر کدو حلوایی کمیاب آمریکایی وارد لینک زیر شوید :
Pampkin seeds

بادمجان ( Solanum melongena)
معرفی و خاستگاه
بادمجان که با نامهای «تخممرغی» یا «ملانزانی» نیز شناخته میشود، بومی مناطق گرمسیری هند و چین است. بر اساس منابع تاریخی، بازرگانان عرب این گیاه را در قرن سیزدهم به اسپانیا و ایتالیا بردند. در گذشته میوههای آن کوچک و به شکل تخممرغ مرغ بودند و به همین دلیل «تخممرغی» نامیده میشدند. امروزه با پیشرفتهای اصلاح نژاد، ارقام متنوعی از بادمجان تولید شده که دارای میوههای براق، استوانهای یا گلابیشکل هستند و طول آنها میتواند تا ۳۰ سانتیمتر برسد.
میوه بادمجان کمکالری و سرشار از پتاسیم و ویتامینهای گروه B است. رنگ بنفش و ترکیبات معطر آن خاصیت آنتیاکسیدانی و اثرات مفید برای سلامتی دارد. گلهای بادمجان که از ماه ژوئن ظاهر میشوند، شبیه گلهای سیبزمینی هستند و این موضوع خویشاوندی آن با خانواده سولاناسه (بادمجان، گوجهفرنگی، سیبزمینی و فلفل) را نشان میدهد.
شرایط کاشت و پرورش
نیازهای بادمجان برای کاشت و نگهداری شبیه به فلفل دلمهای است، اما این گیاه نسبت به سرما حساستر است.
-
مکان کاشت: بادمجان در فضای آزاد تنها در مناطق با آبوهوای گرم و مطمئن کشت میشود. در مناطق خنکتر بهتر است در گلخانه یا زیر پوشش پلاستیکی کشت گردد.
-
کاشت: فاصله مناسب بین بوتهها ۶۰×۶۰ سانتیمتر است.
-
ارتفاع گیاه: بسته به رقم، ارتفاع آن بین ۶۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر است.
-
مدیریت بوته: در ارقام پربار و پربرگ، بهتر است شاخههای جانبی حذف شوند تا انرژی گیاه صرف تولید میوههای باکیفیت شود. معمولاً روی هر شاخه اصلی دو میوه نگه داشته میشود و سایر جوانهها حذف میگردند.
نکات مهم در پرورش بادمجان
-
بادمجان به خاک حاصلخیز و آفتاب کامل نیاز دارد.
-
آبیاری منظم و پرهیز از خشکی طولانیمدت بسیار مهم است.
-
گیاهان باید از وزش باد شدید محافظت شوند.
-
برداشت میوهها زمانی که براق و سفت هستند انجام شود تا بهترین کیفیت و طعم را داشته باشند.
انواع ارقام مهم و تجاری بادمجان :
White Eggplant بادمجان سفید و تخم مرغی شکل
Barbentane بادمجان بلند کشیده
Black Beauty بادمجان دلمه ای
بادمجان بیبی مناسب ترشی
Zebra Eggplant بادمجان راه راه
Bonica Eggplant F1 بسیار مقاوم و پربار مناسب کشت در گلخانهو فضای باز
Baluroi Eggplant F1 بسیار مقاوم و پر محصول مناسب گلخانه و فضای باز

ذرت شیرین (Zea mays var. saccharata)
معرفی
ذرت شیرین از خانواده غلات (گندمیان) است و برخلاف ذرت دانهای که بیشتر به عنوان خوراک دام استفاده میشود، به دلیل طعم شیرین و ارزش غذایی بالا برای مصرف انسانی کشت میشود.
ذرت شیرین یکی از خوشمزهترین و محبوبترین سبزیجات در میان کودکان است؛ طعم شیرین دانههای زرد آن در کنار پروتئین گیاهی، مواد معدنی و ویتامینهای فراوان، این محصول را به گزینهای بسیار سالم و پرانرژی تبدیل کرده است. به عنوان یکی از اعضای خانواده غلات، ذرت شیرین تنوع و تعادل ارزشمندی را در الگوی کاشت باغ و مزرعه ایجاد میکند. این گیاه میتواند در ردیفهایی تا ارتفاع ۲ متر رشد کرده و با برگهای پهن و بلند خود، حتی به عنوان دیوار سبز یا بادشکن در باغ استفاده شود.
تفاوت با ذرت معمولی
-
ذرت علوفهای یا دانهای: با رسیدن کامل، دانهها سخت و نشاستهای میشوند و بیشتر در صنعت و خوراک دام به کار میروند.
-
ذرت شیرین: شکر موجود در دانهها دیرتر به نشاسته تبدیل میشود، بنابراین طعم شیرین خود را مدت طولانیتری حفظ میکند و برای مصرف تازهخوری، کنسرو و منجمدسازی بسیار مناسب است.
نکات مهم
-
برداشت باید پیش از تبدیل کامل شکر به نشاسته انجام شود تا طعم شیرین و لطافت دانهها حفظ شود.
-
به دلیل حساسیت به زمان برداشت، ذرت شیرین بهتر است بهمحض رسیدن دانهها مصرف یا فرآوری شود.
شرایط رشد و کاشت
ذرت شیرین به آفتاب فراوان و خاک غنی از مواد آلی نیاز دارد. بهترین دمای جوانهزنی بین ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتیگراد است. بذرها را میتوان از اواسط اردیبهشت تا اوایل خرداد مستقیماً در زمین کاشت یا برای محصول زودرس، نشا تهیه کرد. فاصله مناسب بین گیاهان در ردیف ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر است. خاک باید مرطوب نگه داشته شود، بهویژه در زمان تشکیل بلالها.
نکته مهم: اگر در نزدیکی زمین شما ذرت علوفهای یا سایر انواع ذرت کاشته شده، ممکن است گردهافشانی ناخواسته کیفیت و طعم ذرت شیرین را کاهش دهد.
نمونه ارقام محبوب
-
F1 هیبریدهای شیرین: Hibrido F-1 Noa Sweet
-
ارقام سنتی: Golden bantam
- ارقام پاپکرنی : Pop corn Plomyk
- ارقام تزینی : Rainbow Corn
محافظت از گیاه
از اواخر خرداد، آفت «کرم ساقهخوار ذرت» ممکن است روی گیاه تخمگذاری کند. استفاده از پوشش توری سبک روی گیاه، هم مانع تخمگذاری شده و هم از آسیب پرندگان جلوگیری میکند. در صورت مشاهده آفت یا بیماری «بلایت بلال»، باید بلالهای آلوده حذف و محل کاشت تا سه سال آینده تغییر کند.
برداشت
از مردادماه، زمانی که تارهای بلال به رنگ قهوهای تیره درمیآیند، میتوان اولین برداشت را انجام داد. دانهها باید پر و آبدار باشند و با فشار ناخن، شیرابه شیرین از آنها خارج شود. برداشت بلالهای دیررس میتواند تا مهرماه ادامه داشته باشد. برای حفظ طعم تازه، بلالها را بلافاصله پس از برداشت مصرف یا پخت کنید.
روشهای مصرف:
-
بخارپز یا آبپز کوتاه همراه با کره
-
کبابی روی آتش یا گریل
-
استفاده از دانهها در سالاد و سوپ

کنگر فرنگی (Artischocke)
نام علمی: Cynara scolymus
خانواده: کاسنیان (Asteraceae)
کنگر فرنگی گیاهی چندساله و خوراکی است که در منطقه مدیترانهای بسیار رایج بوده و تا ارتفاع حدود ۱۵۰ سانتیمتر رشد میکند. این گیاه دارای برگهای خاکستری متمایل به سبز و پهن است که جلوهای زیبا به باغ میبخشد. در شرایط مناسب میتوان چندین سال از آن بهرهبرداری کرد.
با وجود زیبایی و ارزش غذایی بالا، کنگر فرنگی نسبت به سرما و رطوبت زمستانه حساس است و ممکن است حتی با وجود مراقبتهای ویژه در زمستان از بین برود. بخش خوراکی این گیاه همان قلب کنگر و برگچههای گوشتی اطراف آن است که علاوه بر طعم خوشمزه، به هضم چربیها کمک کرده و در پاکسازی کبد مؤثر است. کنگر فرنگی سرشار از فیبر، فلاونوئیدها، اینولین و ترکیبات تلخ است که مصرف آن را برای افراد دیابتی نیز مناسب میکند.
شرایط کاشت و پرورش
-
محل کاشت: آفتابگیر، گرم و محافظتشده با خاک غنی و زهکشی خوب.
-
کاشت: میتوان از اواسط بهمن تا اسفند بذر را در دمای ۱۸–۲۲ درجه سانتیگراد کاشت یا از نشا استفاده کرد. از اواسط اردیبهشت میتوان گیاه را به زمین منتقل کرد، با فاصله کاشت ۱×۱ متر.
-
آبیاری: در زمان خشکی، آبیاری منظم ضروری است.
-
کوددهی: در طول فصل رشد، یک تا دو بار با کود کامل تقویت شود.
-
زمستانگذرانی: در مناطق سرد، گیاه را کوتاه کرده و ریشه را با خاک شنی و لایهای از برگ یا کاه بپوشانید یا در گلدان به مکانی محافظتشده منتقل کنید.
نمونه ارقام مناسب
-
Green Globe
-
Artichoke Violet
محافظت از گیاه
گاهی اوقات شتهها به گیاه حمله میکنند که باید کنترل شوند. برای جلوگیری از آسیب موش یا موش کور، میتوان گیاه را در قفس سیمی یا گلدان نگهداری کرد.
برداشت
-
زمان برداشت: از مرداد تا شهریور (در سال اول)، و در سالهای بعد از خرداد تا تیر.
-
روش برداشت: گلهای بسته و سبز به قطر ۸ تا ۱۵ سانتیمتر را پیش از باز شدن کامل جدا کنید. برای برداشت، ساقه گل را از پایین بشکنید تا به گیاه آسیب کمتری برسد.
-
آمادهسازی: برگهای بیرونی و نوک تیغدار را جدا کرده، سپس با آب لیمو یا بخارپز کردن آماده مصرف کنید.

حبوبات
نام علمی خانواده: Leguminosen (خانواده پروانهواران)
حبوبات شامل گیاهانی با گلهای پروانهایشکل و بذرهای پروتئینی هستند که در غلاف رشد میکنند. این غلافها بهطور رایج «شلغمک» یا «پوسته» نامیده میشوند.
اهمیت و تاریخچه
بذرهای مغذی حبوبات از دیرباز بخشی اساسی از تغذیه انسان بودهاند. در مناطق معتدل، نخود و لوبیا از زمانهای بسیار قدیم کشت میشدهاند. بومیان آمریکای مرکزی و جنوبی، از جمله مایاها، اینکاها و آزتکها، لوبیا و ذرت را همراه هم کشت میکردند. این گیاهان در قرن شانزدهم میلادی به اروپا راه یافتند.
ارزش غذایی
حبوبات مانند نخود و لوبیا یکی از سالمترین سبزیجات بهشمار میآیند. ترکیب آنها با غلات میتواند تمام اسیدهای آمینه ضروری را تأمین کند. این گیاهان سرشار از مواد معدنی همچون پتاسیم، منیزیم، آهن و روی هستند که معمولاً در منابع گیاهی کمتر یافت میشوند. همچنین پروتئین گیاهی باکیفیت، فیبر، ویتامینهای گروه B و مواد معدنی دیگر در آنها وجود دارد.
نکات مهم مصرف
-
مصرف لوبیای خام ممنوع است، زیرا حاوی ترکیب سمی «فازین» است که میتواند موجب تهوع، دلدرد و حتی مسمومیت شدید شود. این ماده با پختن کامل از بین میرود.
-
در باقلا نیز ترکیبات مشابه وجود دارد که باید پس از پخت مصرف شوند.
-
برخی گونهها نیز باکتریهای همزیست در ریشه دارند که خاک را با نیتروژن غنی میکنند.
نکات کشت و نگهداری
-
حبوبات در شروع رشد به مقدار کمی نیتروژن نیاز دارند که کمپوست کافی است. باکتریهای ریشه میتوانند نیتروژن خاک را تأمین کنند.
-
در خاکهای فقیر یا کممولیبدن، رشد آنها مختل میشود. اگر pH خاک کمتر از ۶٫۵ باشد، بهتر است در پاییز آهک اضافه شود.
-
نخود و لوبیا نباید بلافاصله پس از کشت خودشان یا گیاهان همخانوادهشان (مانند شبدر یا نخودفرنگی) کاشته شوند. بهتر است دوره تناوب ۳ ساله رعایت شود تا از بیماریهایی مثل پژمردگی فوزاریومی و آتشک لوبیا جلوگیری شود.

لوبیای بوتهای (Buschbohne)
نام علمی: Phaseolus vulgaris var. nanus
خانواده: پروانهواران (Fabaceae)
نامهای دیگر: لوبیای سبز، لوبیای باغی، فیسوله
معرفی
لوبیای بوتهای گیاهی جمعوجور با ارتفاع ۲۵ تا ۵۰ سانتیمتر است که نسبت به لوبیای رونده محصول کمتری دارد، اما برای کشت در فضاهای محدود بسیار مناسب است. این گیاه نیازی به قیم ندارد و نسبت به انواع رونده مقاومتر و کمتوقعتر است.
برگهای بزرگ و سهبخشی آن در بهار گلهای کوچک و زیبای پروانهایشکل تولید میکنند که بهصورت خوشهای رشد کرده و رنگ آنها بسته به رقم، سفید، زرد، صورتی یا بنفش است.
میوه و انواع
از گلها، غلافهای کشیدهای شکل میگیرند که در برخی ارقام به رنگ آبی مایل به بنفش یا زرد (لوبیای مومی) هستند. غلافهای بنفش هنگام پخت به رنگ سبز تغییر میکنند. دانههای رسیده میتوانند سفید، قهوهای، قرمز، بنفش یا چندرنگ باشند. ارقامی که دانههای سیاهرنگ دارند، معمولاً مقاومتر و پرمحصولترند.
اغلب لوبیاها زمانی برداشت میشوند که هنوز نارس هستند و همراه با غلاف مصرف میشوند. ارقام «بیریسمان» محبوبترند، چون هنگام پخت، نیاز به جدا کردن رشتههای سفت کناری ندارند. لوبیاهای نارس ترد و آبدارند و برای پخت تازه یا فریز کردن مناسب هستند. همچنین میتوان اجازه داد بذرها کاملاً برسند تا بهعنوان لوبیای خشک استفاده شوند.
شرایط کاشت و نگهداری
لوبیای بوتهای خاکی سبک و حاصلخیز با کمی کود دامی پوسیده یا کمپوست نیاز دارد. قبل از کاشت، میتوان حدود یک لیتر کود پوسیده به ازای هر متر مربع به خاک افزود. بهترین همکاشتها شامل سیبزمینی، کلمقمری، کاهو و نخودفرنگی هستند.
-
زمان کاشت: از اواسط اردیبهشت تا اواسط تیر
-
فاصله کاشت: ۴۰×۱۰ سانتیمتر
-
عمق بذر: ۲ تا ۳ سانتیمتر
-
آبیاری: منظم و یکنواخت برای جلوگیری از ریزش گلها
-
مراقبت: خاکورزی منظم و مالچپاشی برای حفظ رطوبت
برداشت
بین اواسط خرداد تا اوایل مرداد میتوان اولین برداشت را انجام داد. غلافها زمانی آماده برداشت هستند که بذرها درونشان کوچک و نرم باشند. برداشت منظم باعث افزایش گلدهی و محصول بیشتر میشود.
نمونه ارقام مقاوم
-
’Venecia Bean: غلاف تخت، مقاوم به برخی بیماریها
-
’Borlotto rosso’: لوبیای چیتی مناسب برای برداشت خشک پاکوتاه و بسیار پربار
- Dwarf bush bean : لوبیای سبز بوته پاکوتاه بسیار پر بار
- Bean Braimar : لوبیای سبز بوته ای رونده
- لوبیا سبز غلاف بلند شلاقی : لوبیای سبز بوته رونده بسیار پر بار طول هر غلاف لوبیا بیش از ۷۰ سانتیمتر
- لوبیا سفید پهن و بسیار درشت : لوبیایی بوته رونده و بسیار پر محصول
- بذر لوبیا ارغوانی پاکوتاه (Bean Amethyst):لوبیای غلاف بنفش و بسیار پربار به همراه دانه های قهوه ای
- بذر لوبیا کرهای فرانسه (French Bean Lingot) :لوبیا غلاف سبز با دانه های سفید با طعم کره
لوبیای رونده (Stangenbohne)
نام علمی: Phaseolus vulgaris var. vulgaris
خانواده: پروانهواران (Fabaceae)
نامهای دیگر: لوبیای سبز رونده، لوبیای باغی، فیسوله
معرفی
لوبیای رونده شکل اصلی و قدیمیتر لوبیای باغی است. این گیاه برخلاف لوبیای بوتهای، به صورت پیچشی رشد کرده و نیاز به قیم یا داربست دارد و میتواند تا ۳ متر ارتفاع بگیرد. لوبیای رونده نسبت به لوبیای بوتهای کمی کمتوقعتر است و مقاومت به سرما بیشتری دارد. غلافهای آن بلند، خوشعطر و بسیار پُرمحصول هستند.
انواع مختلفی از لوبیای رونده وجود دارد که غلافهای سبز، زرد، آبی مایل به بنفش یا چندرنگ تولید میکنند. این گیاهان بسته به رقم، زمان رسیدگی متفاوتی دارند و معمولاً زمانی برداشت میشوند که بذرها هنوز نرم و نارس هستند. غلافها بهدلیل بافت لطیف و طعم خوشایندشان برای استفاده بهصورت تازه یا پخته بسیار محبوباند.
شرایط کاشت و نگهداری
لوبیای رونده به دلیل تولید برگهای فراوان، نیاز به خاکی حاصلخیز با کوددهی بیشتر نسبت به لوبیای بوتهای دارد. بهترین بستر کاشت، خاک سبک و غنی از مواد آلی است.
-
زمان کاشت: مشابه لوبیای بوتهای، از اواسط بهار تا اوایل تابستان
-
نیاز به قیم: حتماً از داربست یا میلههای بلند استفاده شود
-
آبیاری: منظم و یکنواخت برای جلوگیری از توقف رشد و ریزش گلها
-
کوددهی: استفاده از کمپوست قبل از کاشت و تغذیه در طول فصل رشد
برداشت
برداشت غلافهای تازه را میتوان حدود شش هفته پس از کاشت آغاز کرد. در صورت تمایل به برداشت دانههای خشک، باید غلافها روی گیاه تا رسیدگی کامل باقی بمانند. برای نگهداری طولانیمدت، دانهها را پس از برداشت جدا کرده، ۱۰ تا ۱۴ روز خشک کنید و در ظروف دربسته و محیط خشک و خنک نگهداری کنید.
یک آفت رایج این گیاه سوسک لوبیا است که لاروهای آن دانهها را سوراخ و از بین میبرند. برای پیشگیری، میتوان دانههای مشکوک را ۱۰ روز در فریزر قرار داد.
لوبیای چیتی (Feuerbohne)
نام علمی: Phaseolus coccineus
خانواده: پروانهواران (Fabaceae)
معرفی
لوبیای چیتی شبیه لوبیای سبز به صورت رونده و پاکوتاه (غیر رونده ) رشد میکند و یک گیاه پیچنده و بالا رونده است که میتواند تا ۴ متر ارتفاع بگیرد. این گیاه دارای گلهای پروانهای شکل بسیار زیبا با رنگهای قرمز روشن یا سفید است و جلوهای چشمگیر به باغ یا بالکن میدهد.
دانههایی بزرگ و خوشطعم تولید میکند. در گذشته بیشتر برای برداشت دانههای رسیده و پُرخاصیت کشت میشد، اما امروزه انواع بدون رشته (فیبر سفت در کناره غلاف) نیز وجود دارند که به دلیل بافت لطیف و طعم خوب در مرحله نارس نیز برداشت و مصرف میشوند.
لوبیا چیتی ارغام زینتی نیز دارد ه به لوبیا آتشین شهرت دارند.این گیاه به دلیل رشد سریع و پوشانندگی مناسب، گزینهای عالی برای ایجاد سایهبان، پوشش حصارها، یا به عنوان گیاه حاشیهای در تراس و بالکن است.
شرایط کاشت و نگهداری
لوبیای چیتی بورلوتو نسبت به سرما مقاومتر از لوبیای رونده است و میتوان آن را از اوایل تا اواسط اردیبهشت در فضای باز کاشت. در صورت استفاده از نشا، بهتر است تا نیمه ماه خرداد صبر کرد.لوبیا چیتی بورلوتو رقمی پاکوتاه میباشد و نیازی به قیم ندارد و بسیار پربار است و دانه های بسیار درشت تری دارد.
-
نیاز به قیم: مشابه لوبیای رونده، به داربست یا قیم محکم نیاز دارد.البته ارقام پاکوتاه و که نیازی به قیم ندارند برای کشت های تجاری آمده است.برای سفارش بذر وارد لینک زیر شوید :Borlotto Dwarf Bush Bean
-
فاصله کاشت: حدود ۶۰ سانتیمتر بین پایهها و ۱۰۰ سانتیمتر بین ردیفها.
-
آبیاری: منظم، بهخصوص در دوره گلدهی و تشکیل غلاف.
-
کوددهی: در آغاز گلدهی، کوددهی آلی برای افزایش باردهی توصیه میشود.
نمونه ارقام
- Borlotto Dwarf Bush Bean
-
Flambo
باقلا
نام علمی: Vicia faba var. faba
خانواده: پروانهواران (Fabaceae)
معرفی
باقلا گیاهی خویشاوند نخودفرنگی است که به صورت قائم رشد میکند و ارتفاع آن تا ۱۲۰ سانتیمتر میرسد. این گیاه دارای برگهای بزرگ شانهای و گلهای سفید پروانهای با لکه سیاه مشخص در وسط است.
در غلافهای ضخیم و گوشتی باقلا، دانههای بیضی شکل و درشت رشد میکنند که طعم قوی و لذیذی دارند و برای غذاهای مقوی بسیار مناسباند. یکی از کاربردهای رایج آن استفاده در سوپها و خوراکهای سنتی، مانند “مینسترونه” ایتالیایی، است. باقلا دارای انواع سبز، سفید، قهوهای مایل به قرمز و سیاهرنگ است.
شرایط کاشت و نگهداری
-
خاک و کوددهی: برای رشد مناسب، حدود ۲ لیتر کمپوست در هر متر مربع کافی است. باقلا خاک مرطوب و خنک را ترجیح میدهد.
-
زمان کاشت: میتوان آن را از دمای ۵ درجه سانتیگراد کاشت. کشت زودهنگام در اواخر بهمن تا اسفند انجام میشود تا قبل از گرمای شدید به باردهی برسد.
-
روش کاشت: بذرها با فاصله ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر بین ردیفها و ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر بین بوتهها، در هر گودال ۳ تا ۴ بذر کاشته میشوند. عمق کاشت حدود ۵ سانتیمتر است.
-
مراقبت: آبیاری منظم، وجین علفهای هرز، و خاکدهی پای بوته برای استحکام گیاه لازم است. زمانی که گیاه به اندازه کافی رشد کرد و غلافها تشکیل شدند، میتوان سرشاخهها را برای تسریع رسیدن دانهها قطع کرد.
آفات و بیماریها
مهمترین آفت باقلا شته سیاه لوبیا است که بهویژه در دورههای خشک شایع میشود و باعث ریزش گل و کاهش محصول میشود. برای پیشگیری، میتوان از پوششهای محافظ یا کاشت در مکانهای با تهویه مناسب استفاده کرد.
نمونه ارقام
-
‘Aquadulce’ (دانههای قهوهای مایل به قرمز)
-
‘Dreifach Weiße’ (دانههای سفید)
-
‘Hangdown Grünkernig’ (دانههای سبز آویزان)
-
‘Piccola’ (دانههای کوچک سبز، مقاوم به لکه سوختگی)

نخودفرنگی (Pisum sativum subsp. sativum)
خانواده: پروانهواران (Fabaceae)
معرفی
نخودفرنگی گیاهی یکساله و بالارونده است که برای رشد بهتر به قیم یا تکیهگاه نیاز دارد. این گیاه با استفاده از پیچکهای انتهایی برگها به قیم متصل میشود و میتواند تا ۲ متر ارتفاع بگیرد. بیشتر ارقام تجاری کوتاهتر (حدود ۸۰ سانتیمتر) هستند و رشد بوتهای دارند. گلها به رنگ سفید یا بنفش بوده و پس از گردهافشانی، غلافهایی تولید میکنند که حاوی ۵ تا ۷ دانه نخود هستند.
بر اساس نوع دانه و کاربرد، نخودفرنگی به سه دسته اصلی تقسیم میشود:
-
نخود پوستهای یا خشک (Schal- oder Palerbsen): دانههای صاف و آردی که معمولاً پس از رسیدن کامل به عنوان نخود خشک استفاده میشوند، اما میتوان آنها را در حالت نارس نیز مصرف کرد.
-
نخود چروک (Markerbsen): دانههای چروکیده و شیرین که در حالت نارس و تازهچیده مصرف میشوند.
-
نخود شیرین (Zuckererbsen): غلافهای نرم و شیرین که همراه با دانه بهطور کامل خورده میشوند.
شرایط کاشت و نگهداری
-
خاک و کوددهی: نخودفرنگی به خاک حاصلخیز با زهکشی مناسب نیاز دارد. افزودن مقدار کمی کمپوست در اوایل بهار کافی است.
-
زمان کاشت: کاشت مستقیم در زمین، ۳ تا ۵ سانتیمتر عمق، از اواسط اسفند تا اواسط اردیبهشت. ارقام دیررس تا اوایل تیر نیز قابل کشت هستند.
-
فاصله کاشت: کاشت ردیفی با فاصله ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر بین ردیفها و ۴ تا ۵ سانتیمتر بین بذرها. برای رشد بهتر، از قیم یا تور مخصوص استفاده شود.
-
آبیاری: خاک باید همیشه کمی مرطوب نگه داشته شود، بهویژه در زمان گلدهی و تشکیل غلاف.
ارقام پیشنهادی
-
نخود غلاف خوراکی : Tirabeque
-
نخود پاکوتاه : Dwarf Bush Pea
-
نخود شیرین: (Utrillo Pea). ( Rondo ) . (SENADOR AUSTRALIA)
امیدوارم مطالب فوق مورد توجه شما قرار گرفته باشد با تشکر از مطالعه شما …




دیدگاهتان را بنویسید
می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟خیالتان راحت باشد :)